Çocukluk Çağında Kalp Üfürümleri Ebeveyn Kılavuzu
Çocukluk Çağında Kalp Üfürümleri Ebeveyn Kılavuzu
Üfürüm nedir?

Kalbin steteskop denilen dinleme aleti ile muayenesi sırasında normal kalp seslerine ek olarak duyulan “üfleme” şeklindeki seslerdir. Üfürüm kanın kalp kapakçıkları arasından veya büyük damarlardan ya da kalp odacıkları arasında normalde bulunmaması gereken açıklıklardan geçişi sırasında akıma veya türbülansa bağlı olarak oluşur.

Çocuklarda üfürüm duyulması çok nadir bir durum mudur?

Her bin bebekten yaklaşık sekizi bir kalp rahatsızlığına sahip olarak doğar. Doğumsal kalp hastalığı adı verilen bu hastalıkların hemen tamamında üfürüm duyulur. Ancak çocukluk yaş grubunda üfürüm sıklığı çok daha yüksektir. Deneyimli bir hekim tarafından yapılan kalp muayenesinde yaklaşık her iki veya üç çocuktan birinde üfürüm duyulabilir.

Üfürüm her zaman kalp hastalığı belirtisi midir?

Üfürüm her zaman bir kalp hastalığı belirtisi değildir. Aksine üfürümlerin büyük kısmı fizyolojik (normal) olup sağlıklı çocuklarda da duyulabilir. Herhangi bir kalp rahatsızlığı olmayan sağlıklı çocuklarda duyulan bu sesler masum üfürüm olarak adlandırılmaktadır. Ateş, enfeksiyon, kansızlık (anemi) ve tiroid hormon bozukluğu gibi nedenlerle kan akış hızının artması üfürüm duyulmasına neden olabilir. Ayrıca çocuğun zayıf ve göğüs duvarının ince olması masum üfürüm duyulmasının önemli bir nedenidir. Masum üfürümlerin en önemli özelliği üfürüm şiddetinin hafif olması ve çocukta üfürüm dışında kalp hastalığını düşündürecek herhangi bir şikayet veya muayene bulgusunun olmamadır.

Masum üfürüm duyulan çocukların ailelerinin endişelenmelerine gerek yoktur. Çünkü çocuklarının kalbi sağlıklıdır. Kalp yapısı ve fonksiyonu normal olduğu için herhangi bir tedaviye gerek yoktur. Serbestçe koşup oynayabilir, fiziksel aktivite ve spor yapabilirler. Bu çocukların beden eğitimi dersine katılmalarında da bir sakınca yoktur.

Kan akışını hızlandıran durum ortadan kalktığında veya çocuk büyüdükçe masum üfürümün şiddeti genellikle azalır ve kaybolur. Bununla birlikte üfürümün devam etmesi veya kaybolmasının çocuğun sağlığı yönünden herhangi bir önemi yoktur. Yani masum üfürümün kaybolup kaybolmadığının takibi genellikle gerekmez.

 Kalpte duyulan üfürüm ne zaman bir kalp hastalığı belirtisi olabilir?

Kalp hastalığı belirtisi olan üfürümler genellikle daha şiddetlidir ve/veya çocukta üfürüme kalp hastalığı düşündüren başka şikâyet ve bulgular eşlik eder.

Kalpte duyulan üfürümler şiddetine göre 6 dereceye ayrılır. Birinci derece en hafif,  altıncı derece ise en şiddetli olanıdır. Üçüncü ve üzeri derece üfürümler anormaldir yani kalp hastalığı bulgusudur. Üfürümün derecelendirilmesi çocuğu muayene eden hekim tarafından yapılır. Üfürümün bir kalp hastalığından kaynaklanıp kaynaklanmadığının kesin tanısı Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından yapılacak değerlendirme ile koyulur.

Anormal olan üfürüm hangi durumlarda duyulur?

Kalp hastalığına bağlı üfürümlerin en sık nedeni kalbin karıncıkları veya kulakçıkları arasında olan ve halk arasında delik olarak tabir edilen açıklıklardır. İkinci sıklıkta şah damarı veya kalpten akciğere kanı taşıyan damarlardaki daralmalara bağlı üfürümler duyulur. Kalp kapakçıklarındaki yapısal anormallikler veya yetersizlikler ile anormal damarsal bağlantılar anormal üfürümlerin daha nadir nedenleridir.

Çocuğunda anormal (patolojik) üfürüm duyulan anne-baba ne yapmalıdır?

Çocukta kalp hastalığı belirtisi olabilecek bir üfürüm duyan hekim ileri inceleme için hastayı Çocuk Kardiyoloji Uzmanına yönlendirecektir. Çocuk kardiyoloji uzmanı çocuğu telekardiyografi, elektrokardiyografi (EKG), ekokardiyografi (EKO) ve gerektiğinde anjijografi gibi çeşitli testler ile değerlendirerek üfürümün sebebini tespit edecektir. Elde edilen sonuçlara göre Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından takip ve tedavi ile ilgili yapılması gerekenler aile ile paylaşılacaktır.

Üfürüm ne zaman acil bir durumdur?

Morarma (siyanoz) varlığı çocukta kalp hastalığı olabileceğini düşündüren ve acil tedavi gerektiren en önemli bulgudur. Yendioğan veya küçük bebeklerde bu bulgu özellikle önemlidir. Bu durumda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Morarma dışında kalp hastalığı varlığına işaret eden başlıca bulgular çabuk yorulma, hızlı nefes alıp verme, fiziksel aktivite sırasında nefes nefese kalma veya fiziksel aktiviteye devam edememe, anormal veya aşırı terleme, şiddetli göğüs ağrısı, çarpıntı hissi, tartı alamama ve sık akciğer enfeksiyonu geçirmedir. Çok küçük çocuklarda izah edilemeyen ve sürekli huzursuzluk ve beslenme problemleri de kalp hastalığının uyarıcısı olabilir. Bu bulgulardan en az birinin varlığında mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Çocukları kalp hastalığından korumak mümkün müdür?

Anormal olan üfürümlerin büyük çoğunluğu doğumsal kalp hastalıklarına bağlıdır. Gebelik süresince çocukta kalp anomalisine neden olabilen ilaçlar, enfeksiyonlar ve zararlı kimyasallardan kaçınmak dışında bu hastalıkları önlemek şu anki tıbbi bilgilerle mümkün görünmemektedir. Daha nadir olarak çocukluk çağında geçirilen bazı hastalıklar kalp kapakları ve damarlarını etkileyebilir. Bu hastalıkların en bilinenleri kalp romatizması (Akut Romatizmal Ateş), Kawasaki Hastalığı, myokarditler ve kardiyomyopatilerdir. Hijyene dikkat edilmesi, dengeli beslenme, bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi ve düzenli sağlık kontrolleri ile bu hastalıkların sıklığını azaltılabilir.

Üfürümün tedavisi var mıdır? Aileler ne yapabilir?

Üfürüm tedavi edilmez. Ancak üfürüme neden olan durum veya hastalığın tedavi edilmesi ile üfürüm kaybolabilir.

  • Üfürüm kalpteki deliklere, kalp kapakçık anormalliklerine veya kaçaklara bağlı ise kateter anjiografi veya açık kalp ameliyatı ile delik veya kaçaklar tamir edilebilir.
  • Üfürüm damarlardaki darlıklara veya anormal damarsal bağlantılara bağlı ise kateter anjiografi ile balon ile genişletme veya açık kalp ameliyatı düzeltme yapılabilir.
  • İlaç veya cerrahi yöntemle tedavisi mümkün olmayan vakalarda kalp nakli gerekli olabilir.

Ailelerin üzerine düşen görevler çocuklarının rutin sağlık kontrollerini yaptırmak, kalp hastalığını düşündüren bulgu varlığında vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmak ve varsa kalp hastalığı tanısı koyulduktan sonra hekimin öneri ve yönergelerini dikkate almaktır.

Yazar:
Uzm.Dr. Bahattin Öncü
Çocuk Kardiyoloji Uzmanı

Yorum Ekle

×

Powered by WhatsApp Chat

×